(Uyarı: Yazı, yetişkin okuyucular için uygun olan ifadeler içermektedir)
"Shame/Utanç" Steve McQueen'in ilk filminden de tanışık olduğumuz stilize sahnelerle başlıyor. Çırılçıplak girdiği yataktan çıkan Michael Fassbender görüntüsünün üzerine filmin ismi düşüyor. McQueen'in evde kamerasını sabitlediği noktanın odağı Brandon’ın devasa penisi. Odasından mutfağa, salondan tuvalete çırılçıplak yürüdükçe başlarda belli olmayan penis ortaya çıkıyor. Yönetmenin en baştan görmemizi istediği şey; açılış sekansının son sahnesinde, erkekte gençliğin ve kuvvetin sembolü olan tazyikli işeme ile tamamlanıyor. Penis, iktidarını ilan ediyor.
Brandon’ın başı cinsel organıyla dertte. Kim bilir, belki de mutlu. Kesin olan tek şey yaşamının penisiyle ilgili olduğu. Yatağında porno izliyor, kalkıp banyoda mastürbasyon yapıyor, iş yerinde bilgisayarına erotik filmler indiriyor, akşam yemeğini internetten canlı şovlar izleyerek yiyor, seks işçileri evinden çıkmıyor. Kimse Brandon’ın yaşamındaki boşlukları doldurmak için kendini sekse verdiği şeklinde basmakalıp hülyalar sayıklamasın. Brandon’ın hayatını hormonları şekillendiriyor. Ergenlik çağında elini cinsel organından, gözünü hoşlandığı cinsten ayırmamasının sebebi büyüdükçe azalıp rahat bırakmamış onu. Hormonlarının ve genlerinin yarattığı cinsel organ, onun verdiği iktidar ve birlikte gelen gücün hazzı etrafında dönüyor yaşamı.
Nispeten küçük bir yerden gelip New York'ta kendine yer bulmuş Brandon. Güzel bir dairesi ve işi var. Yaşamında ondan güçlü duran tek erkek patronu. David’i işte yenemeyeceğinden onunla iyi bildiği sahada çarpışıyor. Birlikte bara gidiyorlar. Patronu doğal olarak kariyeri daha yüksek, bunun getirisi olarak da daha zengin olmasına rağmen bir kadını tavlayamadığında Brandon devreye giriyor. Üstünlük sağlamak için tam da onun beğendiği kadınla seks yapıyor. Böylece hayatında kendinden güçlü gördüğü tek erkeği de bilincinde nakavt ediyor.
Bir de genetik olarak en az onun kadar şanslı kız kardeşi var. Sissy. O da güzel vücudunun farkında, o da cinselliğin tadını almış bırakamıyor. Şehirden şehre geziyor. Brandon gibi düzenli bir işi, geliri yok. Başı sıkışınca abisine koşuyor. Yardım istiyor. Aslında bir baltaya sap olma derdinde değil. Bir sonraki erkeğe kadar bekleyecek istasyon olarak kullanıyor abisini. Brandon da farkında. Gelmesini de istemiyor kalmasını da. Ama çaresi yok. Kanepeyi ona veriyor. Banyoda karşılaştıkları bir sahne var. Birbirlerinin mükemmel vücutlarına baktıkları. Birçok eleştiride bu sahne Brandon’un Sissy’ye duyduğu cinsel arzunun seyirciye aktarılma anı olarak yorumlanmış. Bence tek yaptıkları birbirlerinde kendilerine bakmak oluyor.
Sissy’nin Brandon’ın patronuyla yattığı gece Brandon’ın ne yapacağını şaşırdığını, çıldırdığını gözlüyoruz. Bazı sinema yazarlarınca yine "kardeşine duyduğu ilgiden" kaynaklanan bu durumun bence tek açıklaması var: Patronuna yenilmesi, hem de kendi kalesinde. Brandon’ın istediği gece kulübüne giremediği bir sahne var sonra. İstediği istediği anda olmadı diye ne yapacağını şaşırıyor. İktidarını ispat etmek, yeniden güçlü hissetmek için o kadar aceleci davranıyor ki karşı kaldırımdan kendisine bakan erkeğin girdiği gay bara dalıp, kendisinden iri adamı iktidarıyla tanıştırıyor. Bu şekilde dizginliyor hırsını. Bu bölümler yerli ve yabancı basında homofobik olmakla suçlandı. Brandon’un gay bara son çare olarak gittiği, düşüşün en dibinin eşcinsel ilişki olarak gösterildiği yazıldı. Oysa akışı tekrar gözden geçirince Brandon’un tek motivasyonunun yenilgiyle başa çıkamamanın getirdiği öfke olduğu görülebilir. O an karşısına o fırsat çıkmasaydı en yakın acile gidip sakinleştirici de yaptırabilirdi.
Yine bazı film okumalarında siyahi iş arkadaşı ile otele gittiği sahnede Brandon’ın ereksiyon problemi yaşaması ırkçılığına bağlanmış. Romantik yazarların Brandon’ı hem kurban hem de şeytan gösterme çabaları kanımca burada da yersiz. Az çok hoşlandığı bir kadınla planlı ve romantik bir seks, Brandon’ın penisi için sıkıcı. Dolayısıyla da oyuna katılmıyor. Brandon için seksin amacı partnere zevk vermekten çok üstünlük sağlamak üzerine kurulu olduğundan duygusal cinsel birleşmeyi başaramıyor.
“Utanç” filminin 10.Filmekimi’nde 14 Ekim 2011 Cuma gece yarısı yapılan sürpriz gösterimi sonrası ülkemizdeki sinema yazarları hayranlıklarını sunma yarışına girdiler. Brandon’un seks bağımlılığı yüzünden değil; büyük şehir insanı olduğu için, başardığı için utandığını söyleyenler oldu. Yaşadıklarının sisteme karşı içgüdüsel bir direnç olduğu tezi ortaya atıldı. Brandon için erkeklerin babayı, kadınların anneyi temsil ettiği söylendi. Sineğin yağını çıkarma çabasıyla, karşısındakinin yıllardır beklediği büyük eser olduğuna inanıp, gay karakter üstünkörü geçildi diye darılarak filmi homofobik olmakla suçlayanlar bile oldu. 6,5 milyon dolar bütçeli, popüler filmlerin 3000 küsur salonda gösterime girdiği Amerika’da 10 salonla başlayıp maksimum 95 salon gören bağımsız sayılabilecek bir film bu. İşlerin Steve McQueen’in tam kontrolünde ilerlediğini söylemek mümkünken insan sırtına spermle filmin isminin yazıldığı afişi ya da seks kokan gazete ilanlarını nasıl açıklayacağız peki?
“Utanç”ın Steve McQueen’in muhteşem rejisi ve Michael Fassbender’in bir kast başarısı olması dışında abartılacak tarafı yok. Yönetmenin “Açlık”taki gibi Fassbender’in bedenini her anlamda çok iyi kullandığı film bütün meziyetlerine rağmen temelde erkek gözünden, sert ve karanlık bir “Sex and the City” öyküsü anlatmanın ötesine geçemiyor. Anlam yükleme çabalarını taşıyacak kadar güçlü ya da özgün değil.
Yazarın diğer sinema yazılarının yer aldığı blog adresi http://serkancellik.blogspot.com
aynı film ama bakış açılarımız çok farklı. bakış açınıza saygı duymakla birlikte film hakkındaki bu yazınızı hiç beğenmediğimi belirtmek isterim.